Bericht uit het veld: chinese vijvermossel

9 februari 2021

Gluren bij de buren

door Ilona Buth, veldmedewerkster ANV Hollands Noorden

 

Je ziet met het lengen van de dagen al steeds meer Scholeksters en Kieviten terug keren. Vorige week ben ik dus ietsje ongeduldig al begonnen met het rondkijken in ons gebied. Met hun luchtcapriolen laten de Kieviten gelukkig zien dat ook zij die eerste lentekriebels al voelen.

Persoonlijk vind ik dat agrarisch natuurbeheer verder gaat dan alleen het kijken naar de weide- of akkervogels. Biodiversiteit, waterkwaliteit, de aan- en afwezigheid van bepaalde soorten e.d. … ik probeer zo veel mogelijk informatie over het gebied te verzamelen, waar we iets mee kunnen in ons agrarisch natuurbeheer.

Zo zag ik bijvoorbeeld dat er bij collega-beheerders binnen ons werkgebied sloten waren uitgegraven. In de opdrogende blubber op de slootkanten kan je dan heel gemakkelijk weekdieren vinden en nu lagen er diverse soorten zoetwatermossels. De Zwanenmossel en de Schildersmossel bijvoorbeeld. Maar ook een enorme mossel die ik niet direct herkende. Ik haalde verschillende exemplaren uit de stinkende prut en nam ze mee naar huis.

Na determinatie bleek het om de Chinese vijvermossel te gaan. Een exoot die afkomstig is uit Oost-Azië, met zijn voorkomen van het zuidoosten van Rusland tot Maleisië. De vondst in ons gebied heeft de twijfelachtige eer de eerste goedgekeurde waarneming voor Nederland te zijn. Mogelijk zijn de Chinese vijvermossels hier ‘vrijgelaten’ na het leven in een vijver. Ze worden vaak ingezet als biofilter omdat ze goed in nutriëntenrijk water met hoge concentraties zwevende deeltjes en een laag zuurstofgehalte kunnen leven. De Chinese vijvermossel zou concurrentie kunnen worden voor de inheemse zoetwatermossels, voor voedsel en levensruimte. 

Maar ook de Bittervoorn zou in de problemen kunnen komen. Deze vissoort is afhankelijk van Zwanenmossels en Schildersmossels. In april-juni leggen de vrouwtjes via een legbuis hun eitjes in de veilige kieuwholte van een levende mossel. Het mannetje laat vervolgens zijn hom los bij de instroomopening van de mossel waarna de eitjes worden bevrucht. Zonder deze mossels dus geen Bittervoorns. De Chinese vijvermossel verlaagt het reproductiesucces van de Bittervoorn. De vissoort valt onder Bijlage II van de habitatrichtlijn, Bijlage 3 van de Conventie van Bern én wordt aangemerkt als Kwetsbaar als soort op de Rode lijst vissen. Dat betekent dat er dus ook vanuit de wet- en regelgeving stappen moeten worden ondernomen om de Bittervoorn te beschermen.

Minder vissen betekent dat bijvoorbeeld de Blauwe reiger meer voedsel gaat zoeken op het land. En op dat land vindt hij niet alleen muizen en mollen maar ook onze vogelkuikens…. En dat verhaal is ons welbekend. Het ecologisch evenwicht is kwetsbaar.

Ik heb mijn vondst bij diverse instanties gemeld dus ik verwacht dat er acties zullen komen om dit zo snel mogelijk op te lossen en te voorkomen dat de Chinese vijvermossel een invasieve exoot wordt. Mocht u zelf tijdens bijvoorbeeld de schouw ook deze Chinese vijvermossel tegen komen, dan kunt u dat bij ons melden. Ik heb de kenmerken bij de foto’s gezet en ook van de andere soorten zoetwatermossels een beschrijving gegeven. Samen voorkomen we dat exoten (verder) invasief worden en onze inheemse soorten verdrukken.

 

 

Ilona Buth

Veldwerker ANV Hollands Noorden