Met regionaal maatwerk naar een groenere akkerbouw

GLB-pilot Akkerbelt

Met regionaal maatwerk naar een groenere akkerbouw

ANV Hollands Noorden doet mee aan de GLB-pilot ‘Akkerbelt: met regionaal maatwerk naar een groenere akkerbouw’. De ANV heeft een gebiedsplan opgesteld voor pilotgebied de Wieringermeer, dat beschrijft hoe de pilot in het gebied wordt ingevuld.

Zeven pilots

In 2021 start een nieuwe GLB-periode waarin nieuwe regels gaan gelden, met zwaardere vergroeningseisen en meer ruimte voor een eigen invulling per lidstaat en per regio. De pilot Akkerbelt is één van de zeven pilots die door Nederlandse collectieven worden uitgevoerd in de aanloop naar dit nieuwe GLB.

 

In de pilots wordt verkend hoe de vergroening op een zinvolle en inpasbare manier kan worden ingevuld in verschillende regio’s en sectoren. Doelen zijn het opstellen van effectieve sets van maatregelen voor biodiversiteit, water, bodem, klimaat en landschap (1), het oefenen met regionale varianten (2) maar ook het ontwikkelen van een gebiedsgericht organisatiemodel (3) en het leveren van een bijdrage aan inpassing in de bedrijfsvoering en een werkbaar administratief systeem (4).

 

Pilot Akkerbelt in de Wieringermeer

ANV Hollands Noorden doet mee aan de pilot Akkerbelt. Deze pilot richt zich specifiek op de akkerbouw en speelt zich af in de hele Nederlandse ‘akkerbelt’, van Noordoost- tot Zuidwest-Nederland. Pilotgebied vanuit ANV Hollands Noorden is de Wieringermeer.

 

De Wieringermeer is een gebied met veel grote, efficiënt ingerichte landbouwkavels en een karakteristiek open landschap. De grootschaligheid is tegelijkertijd een minpunt voor ecologie. Het accent binnen de pilot ligt daarom op maatregelen die een gunstig effect hebben op bodem en biodiversiteit en bijdragen aan een natuurvriendelijk bouwplan.

Afbeeldingen: bodem en biodiversiteit

Gedurende de looptijd van de pilot is een studiegroep actief met ongeveer 15 akkerbouwers. In de groep zitten leden van de ANV, maar ook niet-leden en ook vertegenwoordigers van LTO en AJW (Agrarische Jongeren Wieringermeer).

ANV Hollands Noorden heeft een gebiedsplan opgesteld voor de Wieringermeer. Dit gebiedsplan beschrijft hoe het collectief de doelen van de pilot in het gebied gaat invullen.

Maatregelen

De GLB-pilot moet een keuzemenu van maatregelen opleveren dat tot een echte vergroening van de akkerbouw leidt. In de eerste fase selecteert de studiegroep geschikte vergroeningsmaatregelen voor het gebied. In een volgende fase worden deze uitgevoerd door agrariërs in het gebied.

De studiegroep heeft zijn voor de pilot in de Wieringermeer de volgende maatregelen geselecteerd:

 

 

Bodemmaatregelen  

1

Opbrengen ruige mest / compost

2

Meerjarenplan Organisch stofbeheer

3

Ruimer bouwplan

4

Aanpassen bouwplan

5

Minder grondbewerking

6

50 – 80%   jaarrond groen

7

Quoteren glyfosaat (experimenteel)

8

Grasonderzaai

9

Diverser mengsel groenbemester

10

Groenbemester langer laten staan

 

Maatregelen voor biodiversiteit 

1

Natuurvriendelijke oevers

 

2

Combinatierand

 

3

Eenjarige bloemenrand in winter laten staan

 

4

Meerjarige akkerrand

 

5

Artemisiastrook

 

6

Akkerranden mozaïek maaien

 

7

Strokenteelt (experimenteel)

 

8

Taluds later maaien

 

9

Bloemblokken voor patrijs

 

10

Vogelgraan

 

11

Keverbanken

 

12

Patrijzenhaag

 

13

Maatregelen op erf (experimenteel)

 

 

Sturing

Deze maatregelen vormen een ‘keuzemenu’ voor agrariërs. Sommige maatregelen voor biodiversiteit hebben echter meer effect op specifieke locaties, of in samenhang met elkaar. Maatregelen voor patrijzen werken het beste in de regio’s met patrijzenpopulaties, natuurvriendelijke oevers, artemisiastroken en keverbanken hebben het meeste effect in de buurt van clusters van akkerranden, natuurgebieden of ecologisch beheerde groenelementen.

 

De ANV wil daarop enigszins sturen, door boeren in geschikte gebieden actief te benaderen met de vraag om op bepaalde maatregelen in te tekenen. Ook wil de ANV mogelijk financiële bonussen toekennen aan pakketten van drie of vijf samenhangende maatregelen.

 

De pilot wordt uitgevoerd om een nieuw systeem op te zetten voor de vergroening van het GLB na 2020. EU-Lidstaten krijgen meer ruimte voor een eigen systeem. Het ministerie van LNV overweegt hiervoor een keuzemenu met een puntenstelstel in te zetten. Met vergroeningsmaatregelen uit het menu kunne punten worden ‘verdiend’, met voldoende punten komt een agrarier in aanmerking voor de vergroeningspremie. Met maatregelen die moeilijk inpasbaar zijn kunnen meer punten worden verdiend.

 

Samenhang pijler 1 (eco-regelingen) en 2 (ANLb)

Een ander doel van de akkerbouw-pilot is om de vergroeningsmaatregelen uit de eerste pijler (eco-regelingen) beter te laten aansluiten op die in de tweede pijler (ANLb).

De bodemmaatregelen passen goed in de eco-regeling. Voor de biodiversiteitsmaatregelen passen maatregelen die vooral met beheer te maken hebben (taluds later maaien of mozaïek maaien) over het algemeen goed in het ANLb. Als het gaat om het beschikbaar stellen van grond kan dit uit de eco-regelingen (met uitzondering van de akkerranden omdat de zorg bestaat dat er vanuit de eco-regelingen andere keuzes worden gemaakt en er uiteindelijk minder akkerranden overblijven).

 

Monitoring

Veel van de genoemde maatregelen kunnen worden gecontroleerd door middel van de gecombineerde opgave. In de praktijk zal het voor deze pilot lastig zijn om na een jaar al resultaten te zien. De monitoring zal zich dus beperken tot het nakijken of de veldmaatregel is uitgevoerd. Binnen de pilot kunnen we ideeën opdoen hoe de monitoring het beste kan worden uitgevoerd. 

 

Samenwerking en organisatie

Klankbordgroep

Voor de pilot is een klankbordgroep ingesteld. Hierin hebben zitting: provincie, waterschap, gemeente, LTO en AJW. Ook Landschap Noord-Holland is benaderd voor de groep.

Zo kunnen  maatregelen worden afgestemd op regionale doelen uit het natuur- en waterbeleid van provincies en waterschappen, maar ook op de bodem en de structuur van het landschap.

De overheden streven naar het betrekken van hun eigendommen bij het ecologisch beheer. Daarmee kan een (veel) grotere effectiviteit worden behaald.

 

Gebiedsregie

Het collectief ANV Hollands Noorden heeft de ambitie om op uitvoeringsniveau de gebiedsregie voeren over het systeem van de eco-regelingen. Dat betekent het opstellen van een gebiedsplan voor het hele werkgebied met alle belangenpartijen en streven naar een optimale situering van de maatregelen. Dit met het doel de bodem en de biodiversiteit in landelijk gebied te versterken door meer samenhang in maatregelen te faciliteren.

Voor controle en handhaving wil ANV Hollands Noorden een gelijke aanpak als bij het ANLb. Hierin zorgt RVO voor een steekproefsgewijze controle aangevuld met een schouwcommissie van de ANV. En niet onbelangrijk: er wordt gewerkt vanuit een vertrouwen tussen de verschillende partijen.

Meer informatie over het GLB en de GLB-pilots leest u op toekomstglb.nl

https://toekomstglb.nl/cap-pilots/glb-pilots-toekomstbestendige-landbouw/

 

 

Het gebiedsplan van ANV Hollands Noorden voor de GLB-pilot Akkerbelt is tot stand gekomen met steun uit het Europese PlattelandsOntwikkelingsprogramma.